Vjosa rrjedh 270 km nga malet e Pindit në Greqi deri në Adriatik pranë Vlorës dhe është një nga lumenjtë e fundit të mëdhenj të Evropës që rrjedh i lirë, pa diga, në gjithë gjatësinë e tij. Për pjesën që ne bëjmë rafting pranë Përmetit vlejnë tani dy shpallje. Shpesh ngatërrohen, prandaj ja çfarë është secila dhe çfarë nuk është asnjëra prej tyre.

Parku Kombëtar i Lumit të Egër Vjosa (mars 2023)

Në mars 2023 Shqipëria e shpalli Vjosën dhe degët e saj që rrjedhin lirisht park kombëtar: Parku Kombëtar i Lumit të Egër Vjosa, parku i parë kombëtar në Evropë i krijuar për të mbrojtur një lumë të egër. Është kuadri ligjor i mbrojtjes së lumit – statusi i zonës së mbrojtur sipas ligjit shqiptar, me një administratë parku dhe rregulla për atë që mund të ndërtohet e bëhet përgjatë ujit. Pjesa jonë e raftingut prej 9 km nga Kaludhi në Përmet ndodhet brenda parkut.

Rezervati i Biosferës së Luginës së Vjosës i shpallur nga UNESCO (shtator 2025)

Më 27 shtator 2025 UNESCO e shpalli Luginën e Vjosës Rezervat të Biosferës në kuadër të programit „Njeriu dhe Biosfera“ (MAB). Një rezervat biosfere është njohje ndërkombëtare e një peizazhi ku ruajtja e natyrës, komunitetet vendase dhe zhvillimi i qëndrueshëm duhet të ecin bashkë; nuk është park kombëtar dhe as Trashëgimi Botërore. Atë ditë Lugina e Vjosës u bë pjesë e rrjetit botëror të rezervateve të biosferës të UNESCO-s.

Burime zyrtare: njoftimi i UNESCO-s për shpalljet e 2025 dhe profili i UNESCO-s për rezervatin e Luginës së Vjosës.

Çfarë do të thotë, dhe çfarë jo

Të dyja shpalljet njohin luginën, lumin dhe biodiversitetin e saj. Asnjëra nuk është çmim, certifikatë apo mbështetje për ndonjë kompani – as për tonën, as për askënd. Nëse lexoni „rafting i certifikuar nga UNESCO“, është e gabuar.
Parku kombëtar është ligj shqiptar; rezervati i biosferës është njohje e UNESCO-s. Mbivendosen në Vjosë, por janë dy gjëra të ndryshme me emra të ndryshëm.
Gjirokastra, 60 km larg, është Trashëgimi Botërore e UNESCO-s (qyteti i vjetër osman). Kjo është një shpallje e tretë, e palidhur.
Për vizitorin, efekti praktik është se lumi ku bëni rafting është i mbrojtur me ligj, me një administratë parku të cilën mund ta pyesni për rregullat dhe hyrjen.

Rafting brenda parkut

Turi ynë bën të njëjtën pjesë që nga 2012, njëmbëdhjetë vjet para se të ekzistonte parku. Nisjet në orën 10:00, 13:30 dhe 15:30 nga qendra në Përmet, nga marsi në nëntor; 9 km ujë i klasës II–III, një guidë në çdo gomone, €25 për person. Turi i raftingut · Opsioni me kajak.

Pyetje

A është Vjosa Trashëgimi Botërore e UNESCO-s?

Jo. Lugina e Vjosës është Rezervat i Biosferës i UNESCO-s (shpallur më 27 shtator 2025). Trashëgimia Botërore është një listë tjetër e UNESCO-s; në këtë rajon aty janë Gjirokastra dhe Berati.

A është Parku Kombëtar i Lumit të Egër Vjosa e njëjta gjë me rezervatin e biosferës?

Jo. Parku (mars 2023) është statusi i mbrojtjes ligjore shqiptare për lumin; rezervati i biosferës (shtator 2025) është njohja e UNESCO-s për luginën më të gjerë. Pjesa jonë e raftingut është brenda parkut dhe brenda luginës që mbulon rezervati.

Pse quhet Vjosa lumë i egër?

Sepse rrjedh pa diga në gjithë gjatësinë e saj në Shqipëri, me shtretër zhavorri, degëzime dhe krahë anësorë që ende zhvendosen çdo vit. Kjo është e rrallë në Evropë dhe është arsyeja e të dyja shpalljeve.

A e ndryshon shpallja turin e raftingut?

Jo lumin dhe as itinerarin. Do të thotë se pjesa është e mbrojtur dhe se turin e bëjmë sipas rregullave të parkut.